*ఇవాళే ఆఖరి రోజైతే?*
ఉదయం అలారం కీర్తనలు నిద్ర లేవగానే అరచేతిలో అరచేతి వెడల్పు ప్రపంచం అవును, కళ్లు తెరిచీ తెరవగానే ఫోన్ స్క్రీన్ వైపు చేతులు సాచి, నోటిఫికేషన్ల సునామీలో మునిగిపోవడం మన నిత్యకృత్యం. ఆఫీసు డెడ్లైన్లు, మెయిళ్ల మోతలు, రోడ్లపై ట్రాఫిక్ యుద్ధాలు, రేపటి గురించిన ఆందోళనలు ఇదీ మన సగటు ఉదయాల అసలు సిసలు ముఖచిత్రం. ఈ యాంత్రిక జీవన స్రవంతిలో పడి మనం ఒక రొటీన్ చక్రంలో కొట్టుకుపోతున్నాం. కానీ, ఒక్క క్షణం గుండెల మీద చేయి వేసుకుని ఆలోచించండి. ఈ రోజు రాత్రి మనం హాయిగా కళ్లు మూసుకున్న తర్వాత, రేపు ఉదయం మళ్లీ ఆ కళ్లు తెరవకపోతే? ఒకవేళ ఇవాళ్టి రోజే మన జీవితపు ఆఖరి పేజీ అయితే, ఈ అమూల్యమైన క్షణాలను మనం ఇలాగే, ఇంతే అనాలోచితంగా గడిపేస్తామా? ఈ ప్రశ్న వినడానికి కాస్త గంభీరంగా, గుండె గిచ్చి నట్టుగా అనిపించవచ్చు. కానీ ఇది జీవితం పట్ల నిరాశను పెంచే చీకటి ఆలోచన కాదు, మంచు తెరల వెనుక దాగున్న సత్యాన్ని వెలికితీసి, మనల్ని నిద్రలేపే ఒక అద్భుతమైన జీవన దర్పణం.
కాలం వెనక్కి వెళ్తే, ప్రాచీన గ్రీకు, రోమన్ మేధావులు ఒక అద్భుతమైన జీవిత సూత్రాన్ని నమ్మారు. దాన్ని వారు మెమెంటో మోరి అని పిలిచేవారు. అంటే, నువ్వు ఒకరోజు మరణిస్తావనే సత్యాన్ని ఎప్పుడూ గుర్తుంచుకో అని దాని అంతరార్థం. రోమన్ స్టోయిక్ తత్వవేత్త సెనెకా తన అమూల్యమైన వ్యాసాలలో ఒక చక్కని మాట చెప్పారు. మనుషులు జీవితాన్ని పొదుపుగా వాడుకోవడం చేతకాక, ఇష్టం వచ్చినట్టు ఖర్చు పెట్టేస్తారు. ఎప్పుడైతే కాలం యొక్క అంతిమ విలువ తెలుస్తుందో, అప్పుడే నిజమైన బతుకు మొదలవుతుంది. చావుకు భయపడుతూ బతకడం అజ్ఞానం,కానీ చావు ఎలాగూ వస్తుందని తెలిసి, ఉన్న సమయాన్ని అత్యంత అర్థవంతంగా తీర్చిదిద్దుకోవడమే అసలైన జ్ఞానమని ఆయన బోధించారు.మన భారతీయ ఆధ్యాత్మిక చింతన కూడా సరిగ్గా ఇదే సత్యాన్ని మరో కోణంలో ఆవిష్కరించింది. కురుక్షేత్ర రణరంగంలో నిరాశతో కుంగిపోయిన అర్జునుడికి శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడు భగవద్గీత ద్వారా ఇదే పరమార్థాన్ని ప్రబోధించారు. ఈ భౌతిక శరీరం నశ్వరమైనదని, కేవలం ఆత్మ మాత్రమే శాశ్వతమని ఆయన స్పష్టం చేశారు. అంటే, ఏది ఎలాగూ శాశ్వతంగా మనతో ఉండదో, దాని కోసం అత్యాశతో, ఆరాటంతో కొట్టుమిట్టాడకుండా, ప్రస్తుత క్షణంలో ధర్మబద్ధంగా, ప్రశాంతంగా జీవించడమే మానవ జన్మకు సార్థకత అని గీతాసారం మనకు గుర్తుచేస్తోంది.
ఆస్ట్రేలియాకు చెందిన ప్రముఖ హాస్పిస్ నర్సు బ్రోనీ వేర్, తన జీవితంలో ఎక్కువ భాగం మరణ పడకపై ఉన్న రోగులకు సేవ చేయడానికే అంకితం చేశారు. ఆఖరి శ్వాస తీసుకునే ముందు ఆ మనుషులు పడిన పశ్చాత్తాపాలను, వారి మనోవేదనలను ఆమె నిశితంగా గమనించి ఒక పుస్తక రూపంలో ప్రపంచం ముందుకు తెచ్చారు. ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏంటంటే, చనిపోయే ముందు ఎవరూ కూడా నేను ఇంకాస్త సంపాదించి ఉంటే బాగుండు అని అనుకోలేదు! మెజారిటీ రోగులు మేము ఇతరుల అంచనాలకు అనుగుణంగా బతికాము కానీ, మాకు నచ్చినట్టు, మా మనసుకు నచ్చిన జీవితాన్ని జీవించలేకపోయాము అని కన్నీరు పెట్టుకున్నారు. రాత్రింబవళ్లు కేవలం ఆఫీసు పనులకే పరిమితమయ్యామని, స్నేహితులకు, కుటుంబానికి దూరమయ్యామని, మనసులోని అసలైన భావాలను ధైర్యంగా వ్యక్తపరచలేకపోయామని వారు తీవ్రంగా తపించిపోయారు.
మనస్తత్వ శాస్త్ర పరిశోధనలు కూడా ఇదే విషయాన్ని ఘంటాపథంగా చెప్తున్నాయి. జీవితంలో ఎప్పుడైనా మరణం సంభవిస్తుందనే స్పృహ మనుషులలో ప్రాధాన్యతలను పూర్తిగా మారుస్తుందని తేలింది. భౌతిక సంపద, లగ్జరీ వస్తువుల కంటే కూడా మనుషుల మధ్య ఉండే ఆత్మీయ బంధాలు, జీవితానుభవాలు, సమాజానికి పనికొచ్చే పనులకే మనుషులు ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తారని అధ్యయనాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. మరణాన్ని ఒక నిషేధిత విషయంగా దాచిపెట్టడం కంటే, దాన్ని అప్పుడప్పుడూ గుర్తుచేసుకోవడం వల్ల మానసిక ఆరోగ్యం మెరుగుపడటమే కాకుండా, జీవితం పట్ల తృప్తి పెరుగుతుందని సైకాలజిస్టులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.మరణాన్ని ఒక గైడింగ్ ఫోర్స్గా మార్చుకున్న మహానుభావులలో యాపిల్ సహ వ్యవస్థాపకుడు స్టీవ్ జాబ్స్ అగ్రగణ్యుడు. 2005లో స్టాన్ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం స్నాతకోత్సవంలో ఆయన చేసిన ప్రసంగం ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెను సంచలనం సృష్టించింది. తనకు క్యాన్సర్ సోకిన భయానక అనుభవాన్ని పంచుకుంటూ ఆయన ఒక రహస్యాన్ని చెప్పారు. తను ప్రతిరోజూ ఉదయం అద్దం ముందు నిలబడి, ఈ రోజే నా జీవితంలో ఆఖరి రోజు అయితే, ఇవాళ నేను చేయాలనుకుంటున్న పనిని నిజంగానే సంతోషంగా చేస్తానా? అని ప్రశ్నించుకునేవారట. వరుసగా కొన్ని రోజుల పాటు ఆ ప్రశ్నకి కాదు అనే సమాధానం వస్తే, తక్షణమే తన జీవితంలో ఏదో పెద్ద మార్పు చేయాల్సిన సమయం ఆసన్నమైందని ఆయన గ్రహించేవారు. ఈ ఒక్క ఆలోచనే ఆయనను సంచలనాత్మక నిర్ణయాలు తీసుకునేలా, అనవసరమైన సామాజిక ఒత్తిళ్లను పక్కనపెట్టి అద్భుతాలు సృష్టించేలా చేసింది.మన మధ్యే ఉన్న కథలు మన వాస్తవాలు.మన తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని ఇళ్లను ఒక్కసారి పరిశీలిస్తే ఇలాంటి ఎన్నో భావోద్వేగాల కథలు కనిపిస్తాయి. పిల్లల చదువులు, ఇళ్ల స్థలాలు, బ్యాంకు బ్యాలెన్స్ల కోసం రాత్రింబవళ్లు రెక్కలు ముక్కలు చేసుకునే తల్లిదండ్రులు ఎందరో! ఆ పరుగులో వారు తమ సొంత ఆరోగ్యాన్ని, కనీస ఇష్టాలను పూర్తిగా సమాధి చేస్తారు. ఉద్యోగంలో తదుపరి ప్రమోషన్ కోసం అర్ధరాత్రి దాకా లాప్టాప్ల ముందు కూర్చుంటూ వృద్ధులైన తల్లిదండ్రులతో గడపాల్సిన సాయంత్రాలను, భార్యాపిల్లలతో నవ్వుకోవాల్సిన క్షణాలను రేపు చూద్దాంలే అంటూ వాయిదా వేస్తూనే ఉంటాం. కానీ, ఆ రేపు అనేది మన జీవితంలో వస్తుందనే గ్యారంటీ కార్డ్ ఎవరి దగ్గరైనా ఉందా?
కరోనా మహమ్మారి సృష్టించిన బీభత్సం మన కళ్లముందే ఉంది. ఎంతోమంది ఐశ్వర్యవంతులు, ఆరోగ్యవంతులు సైతం క్షణాల వ్యవధిలో కంటికి కనిపించని వైరస్కు బలయ్యారు. ఆ సంక్షోభం మనకు ఒక పెద్ద పాఠం నేర్పింది. ఆస్తులు, అంతస్తులు తాత్కాలికమని ఆరోగ్యం, కుటుంబ సాన్నిహిత్యం, మనశ్శాంతి మాత్రమే శాశ్వతమని చాలామంది గ్రహించారు. మరణం అనేది మన తలుపు తట్టినప్పుడు మాత్రమే మనం అసలైన ప్రాధాన్యతలను గుర్తించగలుగుతున్నాం.ఇక్కడ మనం గమనించాల్సిన ముఖ్యమైన విషయమేమిటంటే, చివరి రోజు అనే భావన మనల్ని భయపెట్టడానికి కాదు, మన జీవితానికి ఒక స్పష్టతను ఇవ్వడానికి మాత్రమే. దీనికోసం ప్రతిరోజూ ఏదో సినిమాటిక్గా, నాటకీయంగా బతకాల్సిన అవసరం లేదు. కేవలం వారానికి ఒక్కసారైనా మన పరుగును కాస్త ఆపి, నేను సరైన దారిలోనే వెళ్తున్నానా? నా ప్రాణప్రదమైన మనుషుల కోసం నేను సమయం కేటాయిస్తున్నానా? అని ఆత్మపరిశీలన చేసుకోవాలి. అవతలి వ్యక్తిపై కోపం వచ్చినప్పుడు కాస్త తగ్గడం, మనసుకు నచ్చిన వారికి ప్రేమను వ్యక్తపరచడానికి రేపటి వరకు ఆగకపోవడం, చిన్న చిన్న సంతోషాలను వాయిదా వేయకుండా ఇప్పుడే ఆస్వాదించడం ఈ మార్పులన్నీ ఆ ఒక్క చిన్న ప్రశ్న నుంచే మొదలవుతాయి.జీవితం అంటే మనం ఎన్ని సంవత్సరాలు బతికామనే క్యాలెండర్ లెక్క కాదు, ప్రతి క్షణాన్ని ఎంత హృదయపూర్వకంగా ఆస్వాదించామనే శ్వాసల లెక్క. మరణం మనల్ని నిరాశలో ముంచడానికి రాదు, జీవితాన్ని ఎలా చేజార్చుకుంటున్నామో గుర్తుచేసి మేల్కొలపడానికి వస్తుంది.
కాబట్టి, ఇవాళ రాత్రి హాయిగా పరుపుపై వాలే ముందు, ఒక్క నిమిషం కళ్లు మూసుకుని మిమ్మల్ని మీరు ప్రశ్నించుకోండి. ఈ రోజే నా జీవితంలో ఆఖరి రోజు అయితే, నేను గడిపిన ఈ విధానం నాకు తృప్తిని ఇచ్చిందా? నా మాటలు, నా పనులు నేను కోరుకున్న స్వేచ్ఛా జీవితాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నాయా, లేక సమాజం గీసిన గీతల్లో ఇరుక్కుని బతుకుతున్నానా? సమాధానం మీ అంతరాత్మలోనే ఉంది. మరి ఆ ప్రయాణాన్ని ఇప్పుడైనా ప్రారంభిస్తారా?
డా. సూర్యదేవర రామకృష్ణ,
Moral Philosopher,
9490754169
